Ringleiding/infrarood/FM-systemen, streamers, DAI, koptelefoons en luidsprekerboxen
Ringleiding-, FM- en infraroodsystemen zijn systemen om geluid storingsvrij (zonder achtergrondgeluid) over te dragen. Deze geluiden worden wel mono doorgegeven. Met behulp van bepaalde streamers of door gebruik te maken van 'direct audio input' kunt u ook stereogeluiden versterkt op uw hoortoestel ontvangen. Daarnaast zijn er speciale koptelefoons en speciale luidsprekerboxen voor slechthorenden.
Ringleiding
-
Werking: Een ringleidingsysteem bestaat uit een versterker en een ringleidingdraad (ofwel: ‘inductielus’) die meestal langs de plinten loopt. De geluidsbron, bijvoorbeeld de tv, is aangesloten op een versterker. Deze versterkt het geluid van de geluidsbron en stuurt het in de vorm van stroom door de ringleidinglus. Zo ontstaat een magnetisch veld. Als u zich in dit magnetisch veld bevindt, dus binnen de ringleidinglus, kunt u met de T-stand van uw hoortoestel het geluidssignaal ontvangen zonder dat u last heeft van achtergrondgeluid.
-
Gebruik:
- Met een ringleiding kunt u de radio, tv, dvd, computer, telefoon of een spreker die een microfoon gebruikt beter horen. Er zijn verschillende soorten ringleidingen. Sommige ringleidingsystemen zijn geschikt om bij u thuis te (laten) aanleggen. Andere zijn geschikt voor gebouwen zoals theaters, kerken, crematoria, buurthuizen, kantoren en scholen, of voor bijvoorbeeld vergaderzalen.
- De meeste ringleidingversterkers hebben een volumeknop om het geluid harder en zachter te zetten; zo hoeft u de tv niet harder te zetten om goed te kunnen horen. Ook hebben ringleidingversterkers vaak een toonregelaar om de lage of hoge tonen te versterken.
- Er zijn ook speciale ringleidingsystemen die u kunt aansluiten op uw MP3-speler, discman of computer: een halsringleiding (mono-geluid), een stereoset met ringleidingshaakjes die u achter uw oren haakt, een snoertje met inductieplaatjes dat u aansluit op uw hoortoestel, of een snoertje met audioschoentjes dat u aansluit op uw hoortoestel.
-
Voordelen:
- Met een ringleiding kunt u door de ruimte lopen en toch overal alles goed horen; de afstand tussen u en de geluidsbron is niet belangrijk.
- Een ringleiding kan door meerdere slechthorenden tegelijk worden gebruikt.
-
Nadelen:
- Ringleidingen die dicht bij elkaar zijn aangelegd (bijvoorbeeld appartementen boven of naast elkaar) kunnen elkaar storen. Dan kunt u beter een speciale koptelefoon gebruiken. Een FM-systeem is een mogelijk alternatief - tenzij veel bewoners in het gebouw hiervan gebruikmaken, dan is infraroodapparatuur een betere oplossing. Een andere oplossing kan een ringleidingkussen op de stoel zijn; wel is dit met een draad verbonden met de versterker.
- Ook tl-lampen, veel staal of een krachtig magnetisch veld kunnen storing op de ringleiding veroorzaken.
- De inductieve signaaloverdracht kan alleen monogeluid weergegeven en geen stereogeluid.
Let op
- Bij veel moderne hoortoestellen moet de (M/)T-stand worden ingeprogrammeerd. Vraag hiernaar bij uw audioloog of audicien, want de T-stand is onmisbaar!
- Bij sommige hoortoestellen is geen T-stand mogelijk. Dit is vaak het geval bij een klein ‘in het oor’-toestel en bij een ‘achter het oor’-toestel met open aanpassing. Zie indeling hoortoestellen naar uiterlijk.
FM
- Werking: Bij FM communiceren een zender en een ontvanger met elkaar via radiogolven.
- Gebruik: De zender sluit u aan, bijvoorbeeld op uw televisie of hifi-apparatuur. De ontvanger hangt u om uw nek (‘halslus’); uw hoortoestel zet u op de T-stand. De ontvangers hebben een volumeknop zodat u zelf het geluidsniveau kunt regelen.
-
Voordelen:
- FM-golven gaan dwars door muren, deuren en ruiten. U kunt dus ook in andere ruimten naar bijvoorbeeld de radio luisteren.
- FM wordt niet verstoord door bijvoorbeeld zonlicht of het wegdraaien van de zender.
- U kunt een FM-ontvanger ook zonder hoortoestel gebruiken: met een draadloze kinbeugel (een speciale, versterkte koptelefoon).
-
Nadelen:
- Omdat FM-golven overal doorheen gaan, kan dit storing geven als uw buren dezelfde FM-zender en -ontvanger hebben die op hetzelfde kanaal staat.
- De inductieve signaaloverdracht kan alleen monogeluid weergegeven en geen stereogeluid.
Infrarood
- Werking: Bij een infraroodsysteem communiceren een zender en een ontvanger met elkaar via infrarood licht. Een infraroodsysteem werkt alleen als de zender en ontvanger elkaar kunnen zien.
-
Gebruik:
- De zender sluit u aan, bijvoorbeeld op uw televisie of hifi-apparatuur. De ontvanger hangt u om uw nek (‘halslus’); uw hoortoestel zet u op de T-stand. De ontvangers hebben een volumeknop zodat u zelf het geluidsniveau kunt regelen.
- Infrarood kan thuis worden ingezet, maar wordt ook steeds meer gebruikt in bijvoorbeeld theaters. Dan is er één zender met meerdere ontvangers. De bezoekers krijgen een kinbeugel (een speciale, versterkte koptelefoon) of halslus te leen. Een kinbeugel kunt u zonder hoortoestel gebruiken; bij gebruik van een halslus zet u uw hoortoestel op de T-stand.
-
Voordelen:
- Er hoeft geen draad door de ruimte gelegd te worden; infrarood is eventueel verplaatsbaar.
- Infrarood kan niet storen in nabijgelegen kamers of ruimten, omdat het alleen werkt als er ‘oogcontact’ is tussen zender en ontvanger. Daarom wordt infrarood veel gebruikt in verzorgingstehuizen, waar meestal meerdere systemen in naast elkaar gelegen kamers liggen.
- U kunt een infraroodontvanger ook zonder hoortoestel gebruiken: met een draadloze kinbeugel.
-
Nadelen:
- Infrarood beperkt uw bewegingsvrijheid tijdens het luisteren. Zodra er geen ‘oogcontact’ is tussen zender en ontvanger, is er geen signaal meer.
- De inductieve signaaloverdracht kan alleen monogeluid weergegeven en geen stereogeluid.
FM of infrarood via de versterker
De zender van een FM- of infraroodsysteem kunt u aansluiten op uw tv. Een andere mogelijkheid is dat u zowel uw FM- of infraroodsysteem als uw tv aansluit op de versterker. Dit biedt een aantal voordelen:
- u kunt via de halslus zowel tv-programma’s als ook cd’s, dvd’s of de radio beluisteren. Wel heeft u dan een speciaal snoertje nodig;
- doordat u het volume van de versterker kunt terugdraaien, kunt u op uw eigen geluidssterkte luisteren – en uw huisgenoten ook;
- u kunt een losse koptelefoon op de FM-ontvanger aansluiten en dan zonder hoortoestel luisteren.
Streamers
Inmiddels hebben enkele hoortoestelfabrikanten (o.a. Oticon, Phonak, Bernafon en Siemens) draadloze Bluetooth zender/ontvangersystemen op de markt gebracht, vaak bekend onder de naam ‘streamer’. Audiosignalen worden draadloos door de streamer ontvangen en vervolgens draadloos doorgeleid naar de hoortoestellen waar een ontvangertje is ingebouwd.
-
Voordelen:
- Sommige streamers geven een monosignaal af, maar er zijn er ook die een stereosignaal afgeven.
-
Nadelen:
- Door de Bluetooth-techniek kan het stereosignaal zodanig vertraagd worden, dat het geluid na-ijlt op het beeld en dus niet helemaal lipsynchroon is, wat bij het tv-kijken ergerlijk kan zijn.
- Als u als hoortoestelgebruiker de microfoons van de hoortoestellen open laat staan om ook de omgevingsgeluiden te kunnen waarnemen en uw partner beluistert hetzelfde programma via de luidsprekers van de audio- of tv-installatie, ontstaat er een echo doordat het luidsprekergeluid uit de omgeving eerder wordt waargenomen dan het vertraagde Bluetooth-signaal. Ook bij zogenaamde open aanpassingen kan zo’n echo ontstaan.
- Hoortoestellen die met streamers werken, hebben een ingebouwde extra ontvanger en zijn daardoor duurder in aanschaf.
- De batterijconsumptie van deze hoortoestellen is groter.
Direct Audio Input
De Direct Audio Input (DAI) is een mogelijkheid die bijna alle achter-het-oortoestellen bieden. De inductie-neklus die met een zogenaamde 3,5 mm jackplug aan de ontvanger zit, wordt losgekoppeld en in plaats daarvan koppelt u een Y-snoertje vast - met een 3,5 mm stereo jackplug – dat aan elk been van het tweebenige eind een audioschoentje heeft. Deze audioschoentjes worden aan de DAI-koppeling van de hoortoestellen geklikt.
-
Voordelen:
- Op deze manier kan stereogeluid worden weergegeven.
- Bovendien wordt door de directe invoer van het elektrische stereosignaal in het hoortoestel het frequentiebereik van de hoortoestelversterkers volledig benut.
- Ook zijn draadloze GSM headsets, MP3-spelertjes e.d. via dit DAI-snoertje en de 3,5 mm jackplug te verbinden.
- Het is een goedkope oplossing. DAI-kabeltjes kosten circa € 50,- (excl. verzendkosten) en zijn verkrijgbaar bij Sennheiser, Hoorexpert, Auditech of bij de Engelse website Deafequipment (AV equipment & accessories > audio leads). U kunt ook vragen of uw audicien de kabeltjes voor u wilt bestellen.
-
Nadelen:
- Voorwaarde is dat uw hoortoestellen aansluitmogelijkheden hebben voor audioschoentjes.
- Ook een nadeel van de DAI-toepassing is dat er een snoertje met audioschoentjes tussen uw hoortoestel en het ontvangertje voor de verbinding moet zorgen en het dus geen draadloze oplossing is.
Speciale koptelefoon
Tv, radio of muziek luisteren kan ook via een speciale koptelefoon die u aansluit op de versterker. Door de speakers van de versterker uit te schakelen, kunt u naar bijvoorbeeld de tv luisteren. Tegelijkertijd blijft het geluid van de tv hoorbaar voor uw huisgenoten. Dergelijke koptelefoons zijn links en rechts apart instelbaar.
Luidsprekers (speakers)
Voor hoortoestelgebruikers klinkt het geluid van luidsprekers vaak niet prettig en onnatuurlijk. Vooral als de luidspreker hard staat, wordt het geluid vaak vervormt. Tegenwoordig zijn er luidsprekers op de markt die ongewenste geluidseffecten tegengaan en een helder, natuurlijk geluid geven. Hierdoor kunnen slechthorenden zonder ringleiding of infraroodsysteem prettiger naar muziek luisteren of tv kijken.
Vergoeding
Ringleidingen, FM- en infraroodsystemen worden vergoed bij een gemiddeld gehoorverlies vanaf 40 decibel in de lage tonen (500, 1000 en 2000 Hertz) of bij een gemiddeld gehoorverlies in de hoge tonen (1000, 2000 en 4000 Hertz) vanaf 50 decibel aan het beste oor. Wel heeft u een voorschrift van uw kno-arts of het audiologisch centrum nodig. Uw verzekeraar of Oorakel kunnen u hierover nader informeren.